Sosnowiec

Dzielnica Radocha w moim obiektywie



Radocha - stara osada, wzmiankowana już w połowie XVII wieku. Pierwotnie była osadą leśną utworzoną na historycznych gruntach Pogoni w klinie ujścia Brynicy do Czarnej Przemszy. Pierwsze wiadomości o osadzie pochodzą z połowy XVII wieku. W 1827 roku Radocha posiadała cztery domy i 22 mieszkańców oraz karczmę. Późniejszy rozwój zawdzięcza warunkom naturalnym sprzyjającym powstaniu przemysłu, a przede wszystkim wybudowanej w pobliżu, tzw. iwangrodzkiej linii kolejowej, biegnącej w głąb Królestwa Polskiego, łączącej jednocześnie ten teren z Austrią i Prusami. W latach 1820 - 1866 czynna była w osadzie kopalnia "Szarlota" (od imienia właścicielki pobliskiego Sielca Charlotty von Stolberg zu Wernigerode) należąca do właścicieli dóbr sieleckich; przez 10 lat (1854 - 1864) dzierżawił ją Jacek Siemieński, właściciel majątku w Zagórzu. Wybudowanie w 1887 roku dworca kolejowego (obecnie Sosnowiec Południowy) pozwoliła na rozkwit kilku fabryk głównie zakładów chemicznych.
W końcu XIX wieku rozwinął się tutaj przemysł chemiczny. Sosnowieccy kupcy Stanisław Reicher i Bernard Oppenheim oraz przemysłowiec Józef Kerbaund uruchomili w 1883 roku fabrykę chemiczną, zwaną od produkcji świec "Woskownią" (w 1893 roku przekształcona w Towarzystwo Akcyjne Fabryk Chemicznych "Radocha"). Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku przejął ją Państwowy Monopol Zapałczany, który wydzierżawił zakład szwedzkiej firmie. Produkowano tutaj m.in. chloran potasu i sodu, nadchloran potasu, kwas cytrynowy, fosforany sodowe i wapniowe. Po 1945 roku zakład został upaństwowiony, obecnie nie istnieje. Radocha znana jest z działającego tutaj więzienia. Już w 1939 r. hitlerowcy utworzyli z wcześniejszych domów pracowników kolei więzienie karne zwane Stammlager "Sosnowitz", nazywane potocznie "lager Radocha". W dzielnicy tej znajduje się również oczyszczalnia ścieków i ma siedzibę Rejonowe Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji.
Radocha w 1902 roku została wcielona do Sosnowca, a obecnie należy do dzielnicy Śródmieście.

Źródło:
1. Jan Przemsza-Zieliński "Sosnowiec znany i... nieznany" (1992), Sowa-Press, Ekspres Zagłębiowski
2. Marian Kantor-Mirski "Z przeszłości Zagłębia Dąbrowskiego i okolicy" (1931-32)